Cenâb-ı Hakk’ın rahmeti ve selâmı, İki Cihan Serveri Peygamber-i Zîşân Efendimiz’in,O’nun Âl-İ Evlâdının ve izinden giden salih kulların üzerine olsun. Hak dinin sancaktarlığını yapan,sadat-ı kiramdan ve Ehli Beyt-i Mustafa’nın pak neslinden gelen Seyyid Şeyh Hasan Zerraki Efendimiz’in dâr-ı bekâya irtihali kesin olarak bilinmemekle birlikte; Abbasi Devleti’nin Diyarbakır Nakîbü’l-Eşrâf Kaymakamı Seyyid Ahmet Sâdi el-Hüseynî (ra) tarafından 11. Asırda Zerraki ailesine teslim edilen tasdikli Neseb Şeceresi’ne binaen Hicri 552 / Miladi 1135 tarihi kaydedilmiştir. Nitekim Hicri 1328 (M. 1910) yılında Osmanlı Devleti’nin Diyarbakır Nakîbü’l-Eşrâf Kaymakamı Seyyid Hacı Mesud Efendi tarafından, Hazro Merânî (Ülgen) köyünde metfun mübarek felç ziyareti Seyyid Şeyh Osman Zerraki’nin mahdumu Seyyid Muhammed Zülfikar Efendi’ye teslim edilen mühürlü nesep şeceresi ve Diyarbakır Lice Deyrhust (Dibek) köyündeki türbe-i şeriflerinde yer alan kitabelerdeki Arapça yazılardan anlaşıldığı üzere; Seyyid Şeyh Abdurrahman’ın mahdumu Seyyid Şeyh Hasan Zerraki Efendimiz, Hicri 552 / Miladi 1135 tarihinde fani alemden bekâ alemine irtihal eylemiştir. Kadem-i Şerifleri ve Kabr-i Şerifleri Seyyid Şeyh Hasan-ı Zerraki (ks), Diyarbakır’ın Lice ilçesi Deyrhust (Dibek) köyündeki türbe-i şeriflerinde, evlatları Seyyid Hüseyin Zerraki ve Nasırgazi Zerraki ile yan yana metfun olup, kabirleri ehl-i iman tarafından ziyaret edilmektedir. Büyük evladı Seyyid Abdurrahman ise Irak Bağdat Tahterevan mevkiinde dualarla yad edilmektedir. Mübarek kızı Fatıma Şehribanu hanımın dâr-ı bekâya nerede irtihal ettiği henüz tespit edilememiştir. Diyarbakır’ın Hazro ilçesi Merânî (Ülgen) köyündeki mübarek ziyaretgah ise Seyyid Şeyh Hasan Zerraki Hazretlerinin 10. kuşaktan torunu, Atak beylerinden Yusuf Beg’in üç oğlundan biri olan Ömer Beg’in mahdumu Seyyid Şeyh Osman Zerraki Hazretleridir. Neseb-i Şerifi ve Gazavatı Şeref-i neseb bakımından Fahr-i Âlem Efendimiz’in (s.a.v.) 16. kuşaktan torunu olan Seyyid Şeyh Hasan Zerraki, 11. asırda Şam-ı Şerif’ten Mardin beldesine tefeyyüz eylemiştir. Malazgirt Meydan Muharebesi’nde Sultan Alparslan’ın gaza arkadaşı ve Şark diyarlarında Artuklu Beyliği’nin müessisi olan Emir Artuk bin Ekser ile tanışmış, O’nun kerimesi Hatice Hatun ile izdivaç buyurarak داماد-ı Âlî (yüce damat) olmuştur. Emir Artuk, Resûlullah Efendimiz’in neslinden gelen bu mübarek damadına Diyarbakır Atak Beyliği’ni tevdî etmiştir. Bu mübarek izdivaçtan Hüseyin, Abdurrahman ve Nasır Gazi adında üç erkek evlat ile Fatıma Şehribanu adında bir kız evlat dünyaya gelmiştir. Mübarek evlatları; Şark ve Cenupsark Anadolu’da Lice (Atak), Hazro (Tercil), Siirt Baykan’a bağlı Derzin ve Gırdıkan beldelerinde dört hayırlı beylik tesis etmişlerdir. Bu adil idareler; iç işlerinde müstakil, dış işlerinde ise sırasıyla Artuklular, Akkoyunlular ve Devlet-i Aliyye-i Osmâniyye’ye sadakatle bağlı kalarak adaleti adeta 900 yıl icra etmişlerdir. Osmanlı Devleti’nin yenilikçi Padişahı Sultan II. Mahmud ve Sadrazam Mustafa Reşit Paşa döneminde (1825–1850) yürütülen idari düzenlemeler neticesinde Zırkan/Zırki Beylikleri de nihayete ermiştir. Silsile-i Neseb-i Şerif (Soy Ağacı) Başbakanlık Osmanlı Arşivi, Meşihat Makamı ve Şer’iyye Sicillerinde mukayyed Nakîbü’l-Eşrâf defterlerindeki kayıtlara göre ulu ceddimiz Seyyid Şeyh Hasan-ı Zerraki’nin silsile-i pakisi şöyledir: Seyyid Şeyh Hasan-ı Zerraki Babası: Seyyid Abdurrahman Dedesi: Seyyid Ahmet Seyyid Tahir Seyyid Ali Seyyid Abdullah Seyyid Cafer-i Katal Seyyid Muhammed Maktum Seyyid İsmail El-Ekber İmam Cafer-i Sadık (r.a.) İmam Muhammed Bakır (r.a.) İmam Zeynel Âbidîn (r.a.) Şehîd-i Kerbelâ İmam Hüseyin (r.a.) Şâh-ı Velâyet, Şêr-i Hüdâ İmam Ali el-Mürtezâ (k.v.) (Hz. Ebû Tâlib’in mahdumu) Atak Beldesi ve İttihad-ı İslâm Yapısı Eskiden vilayet makamında olan Atak (Entak), bugün Lice ile Hazro arasında, yüksek kalesi ile maruf bir beldedir. 900 yıl boyunca Zırkan beylikleri ve idaresindeki Lice, Hazro, Hani, Siirt Baykan’daki Derzin ve Gırdıkan beylikleri buradan adaletle idare olunmuştur. Zırkan/Zırki Beyliği, bölgede sılai-rahim ve ittihadı tesis eden 16 Müslüman aşiretin birleşmesiyle teşekkül etmiştir. Araştırmacı Abdullah Varlı’nın “Dugalan Kurdan” adlı eserinde (sf. 385–392) ifade edildiği üzere, M. 900’lü yıllarda Mardin, Nusaybin, Siirt ve Diyarbakır havalisinde kurulan bu yapının bünyesinde yer alan kabile ve aşiretler şunlardır: 1. Mihranî 2. Babosî 3. Çelikî 4. Becinî 5. Şikakî 6. Sturkî 7. Aşanî 8. Kurdilî 9. Kişkî 10. Hendekî 11. Aşitî 12. Suhanî 13. Mahmudî 14. Kaşaksî 15. Musikî 16. Sobarî Vesaik ve Müracaat Kaynakları Diyarbakır, Lice, Silvan, Hazro, Bismil Tapu Sicil Kayıtları 1850 Tarihli Beyliklerin İdari Tarihçesi Defterleri Seyyid Şeyh Hasan Zerraki’nin Osmanlı Arşivlerindeki Mukaddes Soy Şeceresi Âlemdar-ı Âl-i Beyt Aile Soy Şeceresi Şerefhan Bitlisî, Şerefname (Osmanlıca/Arapça/Türkçe), Sayfa: 267–281 Diyarbakır Salnameleri Rabbim mübarek zatların ruh-ı şeriflerini şad, şefaatlerini üzerimize hayırla nâil eylesin. Âmin.
